Σάββατο, 23 Φεβρουαρίου 2013

Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Πολύκαρπος, Ἐπίσκοπος Σμύρνης (ἑορτάζει 23 Φεβρουαρίου)

Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Πολύκαρπος,
Ἐπίσκοπος Σμύρνης
Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Πολύκαρπος γεννήθηκε περὶ τὸ 80 μ.Χ. ἀπὸ εὐσεβεῖς καὶ φιλόθεους γονεῖς, τὸν Παγκράτιο καὶ τὴ Θεοδώρα, ποὺ εἶχαν ἐγκλειστεῖ στὴ φυλακὴ γιὰ τὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ, καὶ βαπτίσθηκε Χριστιανὸς σὲ νεαρὴ ἡλικία.Ὑπῆρξε μαζὶ μὲ τὸν Ἅγιο Ἰγνάτιο τὸν Θεοφόρο, μαθητὴ τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννη. Λίγο πρὶν ἀναχωρήσει ἀπὸ τὸν πρόσκαιρο αὐτὸ βίο ὁ Ἅγιος Βουκόλος,Ἐπίσκοπος Σμύρνης († 6 Φεβρουαρίου), χειροτόνησε μετὰ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, ὡς διάδοχό του, τὸν Ἅγιο Πολύκαρπο καὶ μετὰ κοιμήθηκε μὲ εἰρήνη.
Ὁ Ἅγιος παρακολούθησε μὲ ἀγωνία καὶ προσευχὴ τὴ σύλληψη τοῦ ἉγίουἸγνατίου τοῦ Θεοφόρου, Ἐπισκόπου Ἀντιοχείας καὶ τὰ μαρτύρια αὐτοῦ. Ἡ ἀγάπη του πρὸς τὸν θεοφόρο Πατέρα μαρτυρεῖται καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιστολὴ τὴν ὁποία ἔγραψε πρὸς τοὺς Φιλιππησίους. Σὲ αὐτὴ τὴν ἐπιστολὴ τοὺς συγχαίρει γιὰ τὴν φιλοξενία, τὴν ὁποία παρεῖχαν στὸν Ἅγιο Ἰγνάτιο, ὅταν αὐτὸς διῆλθε ἀπὸ τὴν πόλη τους. Τὸ κείμενο αὐτὸ τοῦ Ἁγίου Πολυκάρπου διακρίνεται γιὰ τὸν ἀποστολικό, θεολογικὸ καὶ ποιμαντικὸ χαρακτήρα του. Ὁ Ἅγιος Πολύκαρπος, διακρινόταν γιὰ τὴν σωφροσύνη, τὴ θεολογικὴ κατάρτιση καὶ τὴν ἀφοσίωση στὴ διδασκαλία τοῦ Εὐαγγελίου, καθὼς μιλοῦσε πάντα σύμφωνα μὲ τὶς Γραφές. Ἦταν ὁ γνησιότατος ἐκπρόσωπος τῆς ἀποστολικῆς διδασκαλίας σὲ ὅλες τὶς Ἐκκλησίες τῆς Ἀσίας. Ὁ Ἅγιος Εἰρηναῖος παρέχει τὴν πληροφορία ὅτι ὁ Ἅγιος Πολύκαρπος μετέστρεψε πολλοὺς ἀπὸ τὶς αἱρέσεις τοῦ Βαλεντίνου καὶ τοῦ Μαρκίωνος στὴν Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ. Διηγεῖται μάλιστα καὶ ἕνα ἐπεισόδιο ἀναφερόμενο στὴ στάση τοῦ Ἁγίου Πολυκάρπου ἔναντι τοῦ Μαρκίωνος. Ὅταν ὁ αἱρεσιάρχης αὐτὸς τὸν πλησίασε κάποτε καὶ τοῦ ἀπηύθυνε τὴν παράκληση: «ἐπεγίνωσκε ἡμᾶς», δηλαδὴ ἀναγνώρισέ μας, ὁ Ἅγιος ἀπάντησε: «ἐπιγινώσκω, ἐπιγινώσκω σε τὸν πρωτότοκον τοῦ Σατανᾶ».Ἕνα ἄλλο ἐπεισόδιο ἀνάγεται στὴ γεροντικὴ ἡλικία τοῦ Ἁγίου Πολυκάρπου.Ὅπως εἶναι γνωστό, οἱ Ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἑόρταζαν τὸ Πάσχα στὶς 14 τοῦ μηνὸς Νισσάν, σὲ ὁποιαδήποτε ἡμέρα καὶ ἂν τύχαινε αὐτό. Ἀντίθετα οἱ ἄλλεςἘκκλησίες δὲν ἑόρταζαν καθόλου τὸ Πάσχα, ἀλλὰ ἀρκοῦνταν στὸν ἑβδομαδιαῖο κατὰ Κυριακὴ ἑορτασμὸ τῆς Ἀναστάσεως, τονίζοντας ἀσφαλῶς περισσότερο τὸν ἑορτασμὸ τῆς πρώτης Κυριακῆς μετὰ τὴν πανσέληνο τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας.Ἐπειδὴ λόγω τῆς διαφορᾶς αὐτῆς ἡ Ἐκκλησία τῆς Ρώμης τηροῦσε αὐστηρὴ στάση ἔναντι τῶν Μικρασιατῶν, ὁ Ἅγιος Πολύκαρπος ἀναγκάσθηκε νὰ μεταβεῖ στὴ Ρώμη, γιὰ νὰ διευθετήσει τὸ ζήτημα καὶ ἄλλα δευτερεύοντα θέματα, μὲ τὸνἘπίσκοπο Ρώμης Ἀνίκητο.
Μετὰ τὴν ἐπιστροφή του ἀπὸ τὴν Ρώμη, ὑπέργηρος πλέον, συνέχισε τὴν ἀποστολικὴ δράση του μὲ τόση ἐπιτυχία, ὥστε προκάλεσε τὴν ὀργὴ τῶν εἰδωλολατρῶν. Αὐτὴ ἡ προδιάθεση ἦταν φυσικὸ νὰ προκαλέσει τὸ μαρτύριό του, ποὺ ἀκολούθησε τὴν ἑξῆς πορεία. Ὁ Κόϊντος, ζηλωτὴς Χριστιανός, ὁ ὁποῖος ᾖλθε στὴ Σμύρνη ἀπὸ τὴ Φρυγία, παρακίνησε ὁμάδα Φιλαδελφέων Χριστιανῶν νὰ προσέλθουν στὸν ἀνθύπατο Στάτιο Κοδράτο, γιὰ νὰ δηλώσουν σὲ αὐτὸν τὴν ἰδιότητά τους καὶ τὴν πίστη τους στὸν Χριστό, πράγμα τὸ ὁποῖο φυσικὰ προοιώνιζε θάνατο. Τελικὰ μαρτύρησαν ὅλοι, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Κόϊντο, ὁ ὁποῖος δειλιάσας τὴν τελευταία στιγμή, θυσίασε στὰ εἴδωλα. Ὁ ὄχλος, ἂν καὶ θαύμασε τὴν γενναιότητα τῶν Μαρτύρων, ἀπαιτοῦσε νὰ ἐκτελεσθοῦν οἱ «ἄθεοι» καὶ νὰ ἀναζητηθεῖ ὁ Ἅγιος Πολύκαρπος, ὁ ὁποῖος πιεζόμενος ἀπὸ τοὺς Χριστιανοὺς εἶχε ἀναχωρήσει σὲ κάποιο ἀγρόκτημα. Τελικὰ ὁ Ἅγιος συνελήφθη τὸ ἔτος 167 καὶ ὁδηγήθηκε ἐνώπιον τοῦ ἀνθυπάτου.
Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Πολύκαρπος,
Ἐπίσκοπος Σμύρνης
Ὁ γηραιὸς Ἐπίσκοπος δὲν ταράχθηκε. Τὸ πρόσωπό του ἦταν γαλήνιο καὶ λαμπερό. Ὁ ἀστυνόμος Ἡρώδης καὶ ὁ πατέρας του Νικήτας προσπάθησαν νὰ πείσουν τὸν Ἅγιο νὰ ἀρνηθεῖ τὸν Χριστό. Ὁ Ἅγιος ὅμως, μὲ πνευματικὴ ἀνδρεία ἀπάντησε ὅτι ὑπηρετεῖ τὸν Χριστὸ ἐπὶ 86 ἔτη χωρὶς καθόλου νὰ Τὸν ἐγκαταλείψει. Πῶς μποροῦσε λοιπὸν τώρα νὰ Τὸν βλασφημήσει καὶ νὰ Τὸν ἀρνηθεῖ; Ὁ ἀνθύπατος τότε διέταξε νὰ τὸν ρίξουν στὴν φωτιά. Ὁ Γέρων Πολύκαρπος ἀποδύθηκε μόνος τὰ ἱμάτιά του καὶ περίμενε προσευχόμενος λέγοντας: «Κύριε, ὁΘεὸς ὁ Παντοκράτωρ, ὁ τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ εὐλογητοῦ παιδός Σου Ἰησοῦ Χριστοῦ Πατήρ, δι’ Οὗ τὴν περὶ Σοῦ ἐπίγνωσιν εἰλήφαμεν, ὁ Θεὸς τῶν ἀγγέλων καὶ δυνάμεων, καὶ πάσης τῆς κτίσεως, καὶ παντὸς τοῦ γένους τῶν δικαίων, οἳ ζῶσιν ἐνώπιόν Σου, εὐλογῶ Σε, ὅτι ἠξίωσάς με τῆς ἡμέρας καὶ ὥρας ταύτης τοῦ λαβεῖν με μέρος ἐν ἀριθμῷ τῶν μαρτύρων Σου, ἐν τῷ ποτηρίῳ τοῦ Χριστοῦ Σου, εἰς ἀνάστασιν ζωῆς αἰωνίου, ψυχῆς τε καὶ σώματος, ἐν ἀφθαρσίᾳ Πνεύματος Ἁγίου,ἐν οἷς προσδεχθείην ἐνώπιόν Σου σήμερον ἐν θυσίᾳ πίονι καὶ προσδεκτῇ, καθὼς προητοίμασας καὶ προσεφανέρωσας καὶ ἐπλήρωσας ὁ ἀψευδὴς καὶ ἀληθινὸς Θεός. Διὰ τοῦτο καὶ περὶ πάντων αἰνῶ Σε, εὐλογῶ Σε, δοξάζω Σε, σὺν τῷ αἰωνίῳ καὶ ἐπουρανίω Ἰησοῦ Χριστῷ,…». Ἡ φωτιὰ σχημάτισε γύρω ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦ Ἁγίου Πολυκάρπου καμάρα χωρὶς νὰ τὸν ἀγγίζει. Τότε στρατιώτης ἐκτελεστὴς τελείωσε τὸν Ἅγιο Μάρτυρα διὰ τοῦξίφους. Ἔπειτα τὸ Ἱερὸ λείψανο ρίφθηκε στὴν φωτιά, οἱ δὲ πιστοὶ συνέλεξαν τὰ ἱερὰ λείψανα αὐτοῦ.




Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ’. 
Τὴν κλῆσιν τοῖς ἔργοις σου, ἐπισφραγίσας σοφέ, ἐλαία κατάκαρπος, ὤφθης ἐν οἴκῳ Θεοῦ, Πολύκαρπε ἔνδοξε· σὺ γὰρ ὡς Ἱεράρχης, καὶ στερρὸς Ἀθλοφόρος, τρέφεις τὴν Ἐκκλησίαν, λογικῇ εὐκαρπίᾳ, πρεσβεύων Ἱερομάρτυς, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.


Κοντάκιον. Ἦχος α’. 
Καρποὺς τοὺς λογικούς, τῷ Κυρίῳ προσφέρων, Πολύκαρπε σοφέ, ἀρετῶν δι’ἐνθέων, ἐδείχθης ἀξιόθεος, Ἱεράρχα μακάριε, ὅθεν σήμερον, οἱ φωτισθέντες σοῖς λόγοις, ἀνυμνοῦμέν σου, τὴν ἀξιέπαινον μνήμην, Θεὸν μεγαλύνοντες.

Παρασκευή, 22 Φεβρουαρίου 2013

Ὁ μαθητής μηδενίστηκε ἐνῶ ἀπάντησε... σωστά σέ ὅλα!


Γιατί ραγε...; 


1 - Σέ ποιά μάχη σκοτώθηκε ὁ Λεωνίδας;- Στήν τελευταία του.

2 - Ποῦ ὑπογράφηκε ἡ Διακήρυξη τῆς Ἀνεξαρτησίας;
-Στό κάτω μέρος τῆς σελίδας.

3 - Ποιά εἶναι ἡ κύρια αἰτία διαζυγίων;
-Ὁ γάμος.

4 - Ποιά εἶναι ἡ κύρια αἰτία τῆς ἀποτυχίας;
-Οἱ ἐξετάσεις.

5 - Τί μοιάζει περισσότερο μέ μισό μῆλο;
-Τό ἄλλο μισό.

6 - Τί δέν μπορεῖς νά φᾶς ποτέ γιά πρωινό;
-Γεῦμα καί δεῖπνο.

7 - Ἄν ρίξεις ἕνα βότσαλο σέ μία λίμνη, τί θά συμβεῖ;
-Θά βραχεῖ.

8 -Πῶς μπορεῖ κάποιος νά ζήσει 8 ἡμέρες ἄυπνος;
-Κανένα πρόβλημα. Θά κοιμᾶται τίς νύχτες.

9 - Πῶς μπορεῖς νά σηκώσεις ἕναν ἐλέφαντα μέ ἕνα χέρι;

-Δέν θά βρεῖς ποτέ ἕναν μονόχειρα ἐλέφαντα.

10 - Ἄν ἔχεις στό ἕνα χέρι 3 μῆλα καί 4 πορτοκάλια καί στό ἄλλο χέρι 4 μῆλα καί 3 πορτοκάλια, τί ἔχεις;
-Πολύ μεγάλα χέρια.

11 - Ἐάν πάρει 10 ὦρες σέ 8 ἄντρες νά χτίσουν ἕναν τοῖχο, πόση ὤρα θά πάρει σέ 4 ἄντρες γιά νά τόν χτίσουν;

-Μηδέν χρόνο, γιατί εἶναι ἤδη χτισμένος.

12 - Πῶς μπορεῖς νά πετάξεις ἕνα αὐγό σέ τσιμεντένιο πάτωμα χωρίς νά τό σπάσεις;
-Μέ ὅποιο τρόπο θέλεις, τά τσιμεντένια πατώματα δέν σπάζουν.




Ἄν τό βρεῖς εἶσαι εὐφυής...




Μόνο 5% τῶν τελειοφοίτων του πανεπιστημίου Stanford βρῆκαν τήν ἀπάντηση...

Μπορετε νά παντήσετε στίς κόλουθες 7 ρωτήσεις μέ τήν δια λέξη;

1. λέξη χει 6 γράμματα ...

2. πρχε πρίν π' τόν Θεό...

3. Εναι πιό μεγάλο π' τόν Θεό ...

4. Εναι πιό κακό πό τόν διάβολο ...

5. Ο φτωχοί τό χουν ...

6. Ο πλούσιοι δέν τό χουν νάγκη...

7. ν τό τρς θά πεθάνεις...



Τό βρήκατε..;





















Ἡ ἀπάντηση εἶναι:



Τ Ι Π Ο Τ Α !!!

1) ΤΙΠΟΤΑ χει 6 γράμματα

2) ΤΙΠΟΤΑ δέν πρχε πρίν π' τόν Θεό

3) ΤΙΠΟΤΑ δέν εναι πιό μεγάλο π' τόν Θεό

4) ΤΙΠΟΤΑ δέν εναι πιό κακό π'τόν διάβολο

5) Ο φτωχοί δέν χουν ΤΙΠΟΤΑ

6) Ο πλούσιοι δέν χουν νάγκη ΤΙΠΟΤΑ

7)ν τρς ΤΙΠΟΤΑ, θά πεθάνεις





Ἀναρτήθηκε ἀπό «Λειμώνας» (23.12.2012)


Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2013

Ἱεροψάλτης Ἀνδρέας Ν. Παπαδημόπουλος


Γεννήθηκε τό 1972 στή Θεσσαλονίκη.  
Ἀπό παιδικῆς ἡλικίας ἐπέδειξε ἀγάπη καί ζῆλο γιά τήν Βυζαντινή Μουσική. Σέ ἡλικία 8 ἐτῶν ἄρχισε τίς σπουδές του στή Σχολή Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς , στόν Ἱερό Ναό Παναγίας τῆς Δεξιᾶς στή Θεσσαλονίκη μέ διδασκάλους τούς Πρωτοψάλτες Νέστορα Παπαλεξίου , Θρασύβουλο Παπανικολάου , Ζαχαρία Πασχαλίδη καί Χαρίλαο Ταλιαδῶρο , ἀπό ὅπου καί πῆρε τό πτυχίο ἀπό τόν ἀείμνηστο Ἄρχοντα Πρωτοψάλτη Χρύσανθο Θεοδοσόπουλο.Παραλλήλως παρακολουθοῦσε καί ἰδιαίτερα μαθήματα ἀπό τόν μακαριστό Ἁγιορείτη Μοναχό π.Ἀνδρέα Θεοφιλόπουλο.
«Ἀθωνιάς» Ἐκκλησιαστική Ἀκαδημία
 
Περάτωσε τίς σπουδές του στήν «Ἀθωνιάδα» Ἐκκλησιαστική Ἀκαδημία τοῦ Ἁγίου Ὅρους , 
ὅπου καί εἶχε τήν τύχη νά ἔχει ὡς Διδάσκαλο τόν πανθομολογουμένως καλλίτερο θεωρητικό της Βυζαντινῆς Μουσικῆς ἐν ζωῇ , τόν σεβαστό καί ἀείμνηστο Γέροντα Μελέτιο Συκιώτη , πού ἐθαύμαζε καί ἀγαποῦσε πολύ , ὁ ὁποῖος καί τοῦ ἔδωσε τό δεύτερο πτυχίο. Συνέψαλλε μέ κορυφαίους καί διακεκριμένους ἱεροψάλτες μοναχούς τοῦ Ἁγίου Ὅρους  σέ ἱερές ἀκολουθίες ,πανηγύρεις καί ἀγρυπνίες, ὅπως τόν π.Διονύσιο Φιρφιρή (Πρωτοψάλτη τοῦ Πρωτάτου) ,
τόν π.Σπυρίδωνα (συνοδεία Γερασιμαίων) , τούς Θωμάδες, τούς Δανιηλαίους , τόν π.Γεώργιο Κάρτσωνα , τόν θεοφιλέστατο ἐπίσκοπο Ροδοστόλου Χρυσόστομο Λαυριώτη , βαθεῖς καί ἀρίστους γνῶστες καί μύστες τῆς πατρώας μας Μουσικῆς καί ἄλλους. Ὑπηρέτησε ὡς Λαμπαδάριος καί Πρωτοψάλτης σέ διαφόρους Ἱερούς Ναούς τῆς ἐπαρχίας καί τῆς Θεσσαλονίκης , ἐνῶ ἀπό τό 1999 ἕως τό 2009 διετέλεσε Πρωτοψάλτης τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίου Νικολάου Λαγυνῶν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Λαγκαδᾶ. Τό 2006 ἐξέδωσε ψηφιακό δίσκο (cd) μέ τίτλο «Παρακλητικός Κανών τοῦ ἐν Ἁγίοις πατρός ἠμῶν Νικολάου Ἀρχιεπισκόπου Μύρων τῆς Λυκίας τοῦ θαυματουργοῦ» (ποίημα τού Αγίου Νικοδήμου τού Αγιορείτου) σέ συνεργασία μέ τόν διακεκριμένο Πρωτοψάλτη τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Παναγίας τῆς Δεξιᾶς Θεσσαλονίκης ,  Χρῆστο Χαλκιά. Τό προαναφερόμενο cd ἔχει ὡς ἀφιέρωση τό παρακάτω κείμενο :
«Εἰς τούς κατά σάρκαν γονεῖς μου καί εἰς τά ἀδέλφια μου.Εἰς τούς διδασκάλους μου , καθώς καί εἰς ὅσους ἐμόχθησαν διά τήν διαπαιδαγώγησιν , τήν ἐν Χριστῷ ἀνατροφήν καί τήν παιδείαν μου.Εἰς τήν ἀγαπητήν μου σύζυγον καί στήν κόρη μου Δήμητρα-Σαββίνα.Ἐξαιρέτως δέ τῷ σεβαστῷ καί λίαν μοί ἀγαπητῶ Διδασκάλω , Ἁγιορείτη μοναχῶ Μελετίω Συκιώτη , ὡς ἐλάχιστον φόρον τιμῆς καί εὐγνωμοσύνης ταπεινῶς καί υἱκῶς ἀφιερῶ.Εἴθε Κύριος ὁ Θεός ἠμῶν ἀναπαῦσαι αὐτόν ἐν χώρᾳ ζώντων.Εὐχαριστῶ ἐκ βάθους καρδίας τόν λίαν μοί ἀγαπητόν φίλον , Ἱεροψάλτην Χρῆστο Χαλκιά , διά τόν κόπον καί τό ἀμέριστο ἐνδιαφέρον»
   Εἶναι πτυχιοῦχος τῆς Βυζαντινῆς Ἁγιογραφίας , τήν ὁποία ἐδιδάχθη ἐπίσης ἀπό τόν μακαριστό Γέροντα Μελέτιο Συκιώτη , πτυχιοῦχος τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καί ὑπηρετεῖ  ἀπό τό 1999 στήν Ἑλληνική Ἀστυνομία.

 Ἀκολουθεῖ φωτογραφικό ὑλικό:

Νέστωρ Παπαλεξίου
Θρασύβουλος Παπανικολάου

+ Ζαχαρίας Πασχαλίδης

 
Χαρίλαος Ταλιαδώρος
+ Χρύσανθος Θεοδοσόπουλος
+ π.Ανδρέας Θεοφιλόπουλος

+ π.Διονύσιος Φιρφιρής

Θεοφιλέστατος ἐπίσκοπος Ροδοστόλου
Χρυσόστομος Λαυριώτης
Γέρων Μελέτιος Συκιώτης


Χειρόγραφο Γέροντος Μελετίου Συκιώτου
Ὁ μακαριστός Γέρων Μελέτιος στό 424 ΓΣΝ Θεσσαλονίκης
Ἱερός Ναός Ἀγίου Νικολάου (Λαγυνά - Λαγκαδᾶς)















Μέ τήν ὑπομονή σώζεται ἡ οἰκογένεια (Γέρων Παΐσιος)

Ὁ μακαριστός Γέρων Παΐσιος  (+1994)
- Τι κάνει η αδελφή σου; Πως τα πάει με τον σύζυγό της;
- Γέροντα, μαθαίνω ότι έχει δυσκολίες, αλλά κάνει υπομονή και, όταν χρειάζεται, τραβάει μπροστά.- Έτσι είναι. Όταν δύο βόδια είναι στον ζυγό και το ένα είναι λίγο αδύνατο ή τεμπέλικο, τότε το άλλο βάζει περισσότερη δύναμη και τραβάει, σβαρνίζει κατά κάποιον τρόπο και 
το άλλο. Είδες; Κοσμικοί άνθρωποι και κάνουν δουλειά στον εαυτό τους. Εσείς εδώ είστε αρχοντοπούλες. Σκέψου μια μητέρα να έχει τέσσερα παιδιά και το ένα να είναι 
καθυστερημένο, το άλλο να έχει ψυχοπάθεια, το άλλο μεσογειακή αναιμία, το άλλο να γυρνάει τα μεσάνυχτα. Και με τον σύζυγο, ανάλογα με το τι άνθρωπος είναι, να έχει η 
καημένη άλλα βάσανα. Και να υπομένει τόσα και τόσα και να μη μιλάει, να πάει να σκάσει, να μην έχει που να πει τον πόνο της, γιατί και μερικά πράγματα από την οικογένεια  δεν μπορεί να τα πει κανείς πιο πέρα. Μπορεί λ.χ. ο άνδρας να σηκώνεται να φεύγει και να μην της δίνει ούτε διατροφή. Να μην έχει χρήματα η καημένη ούτε το νοίκι να πληρώσει, να θέλουν να την βγάλουν από το σπίτι. Να αναγκάζεται να εργάζεται οπουδήποτε, να συναντά κινδύνους, και να σου λέει: «Κάνε προσευχή να απαλλαγώ τουλάχιστον από αυτούς τους κινδύνους»! ‘Η να είναι μέθυσος ο άνδρας της και να μη δουλεύει, να αναγκάζεται να δουλεύει εκείνη, να καθαρίζει σκάλες στις πολυκατοικίες, κι εκείνος να πηγαίνει στην ταβέρνα. Να έρχεται τα μεσάνυχτα μεθυσμένος, να την δέρνει και να της ζητάει τα χρήματα που πήρε ή να πηγαίνει να τα παίρνει μόνος του από τα αφεντικά της. Αχ, μαρτύριο είναι!
Και καλά, μερικές γυναίκες έχουν αμαρτίες και εξοφλούν έτσι, αλλά είναι και άλλες που δεν έχουν αμαρτίες. Αυτές έχουν καθαρό μισθό από την ταλαιπωρία που περνούν. 
Γνωρίζω μια μάνα που ήταν ένα αγγελούδι, πολύ καλή ψυχή, το πιο καλό, το πιο ήσυχο παιδί από την οικογένεια, και σε τι στραβόξυλο έπεσε! Πως ξεγελάστηκαν οι δικοί της! 
Παντρεύτηκε έναν μέθυσο, που από μικρός ήταν αλητάκι. Ο πατέρας του μεθούσε και πήρε και αυτός την ίδια συνήθεια. Να ξενοδουλεύει η καημένη, να σκοτώνεται στην 
δουλειά, και εκείνος να την δέρνει και να την απειλεί με το μαχαίρι. Πόσες φορές της λέει: «Θα σε σφάξω»! Και να φοβάται μην την σφάξει! Μαρτύριο περνάει! Έχει και τέσσερα 
παιδιά. Οι δικοί της έφθασαν σε σημείο να της λένε να τον χωρίσει, αλλά εκείνη τους απαντάει: «Λέω να κάνω ακόμη υπομονή», και κάνει υπομονή. Το καταλαβαίνετε; Ούτε 
Γεροντικό διάβασε ούτε Συναξάρια, και όμως κάνει υπομονή. «Καλά, της είπα μια φορά, τα παιδιά δεν επεμβαίνουν;». «Ακόμη είναι δεκαπέντε-δεκαέξι χρονών, μου είπε. Ας πάνε στρατιώτες, και μετά θα τον περιλάβουν!». Δηλαδή, μέχρι να πάνε στρατιώτες τα παιδιά, να τρώει ξύλο!

Τετάρτη, 20 Φεβρουαρίου 2013

Ἡ προσφορά τοῦ Χριστιανισμοῦ καί ὁ φανατισμός τῶν νεοπαγανιστῶν


Ποιος θα το φανταζόταν ότι μετά 20 ολόκληρους αιώνες ζωής τού Χριστιανισμού, μετά την εξάπλωση τής διδασκαλίας τού Ευαγγελίου στο μεγαλύτερο τμήμα τής Οικουμένης, μετά την ιστορική συμπόρευση Ελληνισμού και Χριστιανισμού, θα εμφανίζονταν στη σύγχρονη Ελλάδα μερικοί συμπατριώτες μας που εν ονόματι τού Ελληνισμού, τής ελληνικότητας και τής Ελλάδας θα στρέφονταν συλλήβδην εναντίον τής χριστιανικής θρησκείας, καλώντας σε επιστροφή στη λατρεία των ειδώλων, στην ειδωλολατρία, στον παγανισμό και στον πολυθεϊσμό!
Με κάποιες πρόσφατες νεοπαγανιστικές απόψεις που έχουν διατυπωθεί τα τελευταία χρόνια, δεν ξέρει κανείς αν πρέπει να χαμογελάσει πικρά για όσα λένε αυτοί οι νοσταλγοί ενός «θρησκευτικού αττικισμού» ή αν πρέπει να προβληματιστεί σοβαρά για τα ακραία αναχρονιστικά φαινόμενα ορισμένων φιλόδοξων αμαθών ή ημιμαθών, οι οποίοι μέσα σε ένα κλίμα σύγχυσης φρενών που παρατηρείται σε ορισμένες εκφάνσεις τής σύγχρονης ζωής εκλαμβάνουν τη χριστιανική πίστη ως εχθρό των διδαγμάτων, των αρχών και των αξιών τού Ελληνισμού. Υπάρχουν δηλ. σήμερα, στις αρχές τού 21ου αιώνα, συμπατριώτες μας, ελάχιστοι ευτυχώς, μερικοί από τους οποίους αποτελούν γραφικές μάλλον φιγούρες, που υποστηρίζουν ότι εχθρός τού Ελληνισμού υπήρξε και είναι ακόμη και σήμερα ο Χριστιανισμός και ότι όποιος πιστεύει στις αξίες και τα ιδανικά τού Ελληνισμού είναι αυτομάτως αντίθετος προς τον Χριστιανισμό, που ως θρησκεία υπέσκαψε και έβλαψε τον Ελληνισμό!
Το αποκορύφωμα αυτής τής φαεινής «σύλληψης» είναι ότι η αποδοχή τού Ελληνισμού συνδέεται αυτομάτως με την απόρριψη τής χριστιανικής θρησκείας και ότι περαιτέρω προϋποθέτει επιστροφή στην αρχαία ελληνική θρησκεία, δηλ. επιστροφή σε μια πολυθεϊστική ανθρωπομορφική αντίληψη τού θείου, σε ό,τι είναι γνωστό ως «Δωδεκάθεο».
Πρόκειται για μια αντίληψη που πολιτισμικά για την πορεία τού Ελληνισμού συμπίπτει, στην πράξη, με το ναυτικό παράγγελμα «πίσω ολοταχώς»! Αυτός ο φολκλορικός «ελληνισμός της χλαμύδας», όταν περνάει σε τελετές αναβίωσης τής αρχαίας λατρείας των Ολυμπίων θεών με ανάλογη ενδυμασία, ύμνους και σύμβολα (δάδες, θυσίες ζώων κ.τ.ό.), ταυτίζει ανεπίτρεπτα και ανιστόρητα τον Ελληνισμό με φαιδρές καταστάσεις. Μπορεί μάλιστα να πάρει και τη μορφή κωμικοτραγικής πρόκλησης, όταν «ζητείται πίσω» ο Παρθενώνας, για να αποτελέσει τον επίσημο ναό τής νεοπαγανιστικής λατρείας! 
Όσο αυτή η νεοπαγανιστική αντίληψη είναι απλώς μια ευφάνταστη σύλληψη μερικών αρνητών τής χριστιανικής διδασκαλίας, που τους κάνει αναχρονιστικούς νοσταλγούς τού αρχαίου κόσμου, ενός κόσμου που έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί, το θέμα δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Όταν όμως ταυτίζεται στο μυαλό κάποιων με την απόδοση τιμής προς τον Ελληνισμό και με την ανιστόρητη παραδοχή ότι Ελληνισμός και Χριστιανισμός υπήρξαν δύο αγεφύρωτα εχθρικοί κόσμοι, τότε πρόκειται για έμμονη ιδέα που καταλήγει σε επικίνδυνη έως ύποπτη πολιτισμική παραχάραξη μιας ιστορικής πραγματικότητας.
H πραγματικότητα είναι ότι ο Ελληνισμός και ο Χριστιανισμός, δύο μεγάλα πολιτισμικά μεγέθη, που ξεκίνησαν πράγματι με σύγκρουση κατόρθωσαν να περάσουν ήδη από τους πρώτους μεταχριστιανικούς χρόνους σε μια θαυμαστή, ιστορικά τεκμηριωμένη, συμπόρευση, η οποία στηρίχθηκε σε αναγνώριση τού συμπληρωματικού χαρακτήρα των δύο πολιτισμικών μεγεθών από τους ίδιους ανθρώπους, τους Έλληνες χριστιανούς. Αυτό επιτεύχθηκε με πρωτοβουλία μεγάλων Πατέρων τής Εκκλησίας, όπως ο Μέγας Βασίλειος και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, οι οποίοι είχαν σπουδάσει στη Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών και γνώριζαν εις βάθος τη σημασία των ελληνικών γραμμάτων, τής ελληνικής γλώσσας και τής ελληνικής σκέψης και οι οποίοι πίστευαν και δίδασκαν ότι ο Χριστιανός έχει πολλά να κερδίσει από τη μελέτη των ελληνικών κειμένων.
H διδασκαλία περί αθανασίας τής ψυχής, καθώς και οι ηθικές αξίες που αναδύονταν μέσα από τα κείμενα των μεγάλων τραγωδών, ακόμη και μέσα από την ποίηση (μην ξεχνάμε πως ο Γρηγόριος ο Θεολόγος ήταν και μεγάλος ποιητής) δεν διέφευγαν την προσοχή των Πατέρων που είναι γνωστό ότι γνώριζαν βαθιά την ελληνική φιλοσοφία, τη ρητορική και την ελληνική σκέψη και παιδεία γενικότερα. Τιμούν και διδάσκονται οι Πατέρες από τον ορθό λόγο των αρχαίων Ελλήνων, ενώ προσπερνούν τη μυθολογία τους όσο αντανακλά τις ανθρώπινες αδυναμίες τού Δία ή τής Ηρας ή διαφόρων μυθολογικών ηρώων. Έτσι ένιωθαν, για να συνεχίσουμε την ιστορική περιπλάνηση, και ο Φώτιος και ο Αρέθας και ο Ευστάθιος, αυτές οι μεγάλες μορφές τής Εκκλησίας και των γραμμάτων τού Βυζαντίου, όταν μελετούσαν, παρέπεμπαν ή μιλούσαν για τους αρχαίους. Και εκκλησιαστικοί άνδρες τού διαμετρήματος ενός Ευγένιου Βούλγαρη, ενός Νεόφυτου Δούκα, ενός Ανθιμου Γαζή ή ενός Κωνσταντίνου Οικονόμου ή ενός Νεόφυτου Βάμβα έτσι ένιωθαν όταν χρησιμοποιούσαν τα ελληνικά γράμματα και τα ελληνικά κείμενα για να συμβάλουν στον φωτισμό τού σκλαβωμένου Γένους. Γι' αυτό είναι ιδιαίτερα λυπηρό και άδικο να προσπαθούν μερικοί, ελάχιστοι το ξαναλέω,
νεοπαγανιστές να βάλουν εναντίον τού Χριστιανισμού εν ονόματι δήθεν τού Ελληνισμού! Να αγνοούν μια ιστορική πραγματικότητα που πέρασε μέσα από την Παιδεία και την Εκπαίδευση των Ελλήνων, αυτή τής «αλληλοπεριχώρησης» Ελληνισμού και Χριστιανισμού, και να προβάλλουν ψευδοδιλήμματα που ξεπέρασε ο Ελληνισμός στον ιστορικό του βίο με ελάχιστες αποκλίσεις μερικών φανατικών ένθεν κακείθεν που όμως δεν επηρέασαν τη συμπόρευση. Ας απομονωθούν αυτές οι φωνές και ας μην προβάλλονται από ανυποψίαστους υπεύθυνους τηλεοπτικών σταθμών, που στον βωμό τής θεαματικότητας αναζητούν πάσης μορφής «θέαμα». 
Για τους γνωρίζοντες, όσοι αγαπάμε και έχουμε αγωνισθεί για τα ελληνικά γράμματα, τη διατήρηση και τη διάσωσή τους, υπάρχουν τόσα πεδία αγώνα για την ανάδειξη και αξιοποίηση των αρχών τού Ελληνικού πολιτισμού, ιδίως στον χώρο τής Ευρώπης που πρέπει να συνειδητοποιήσει τις πνευματικές ρίζες της, ώστε να μην περισσεύουν χρόνος και δυνάμεις για ψευδοκηρύγματα και ψευδοδιλήμματα τα οποία, αν βρουν σοβαρούς υποστηρικτές, ευτελίζουν τελικά τον ίδιο τον Ελληνισμό. 


Γεώργιος Μπαμπινιώτης (καθηγητής Γλωσσολογίας στό Πανεπιστημίου Αθηνών).
ΤΟ ΒΗΜΑ , 03-08-2003 
Κωδικός άρθρου: B13929B331

Τό Βυζάντιο ἔβλαψε ἤ διέσωσε τήν ἀρχαιότητα;


Το κράτος της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης (το κακώς επονομαζόμενο Βυζάντιο) όχι απλώς δεν «επιτέθηκε» στην ελληνική αρχαιότητα, αλλά τη διέσωσε, «εξελληνιζόμενο» τρόπον τινά με το πέρασμα του χρόνου. Όσοι διαφωνούν με τη θέση αυτήν βασίζονται στα εξής δύο - τρία επιχειρήματα: επί Θεοδοσίου, λέγουν, οι Βυζαντινοί κατέστρεψαν ιερά και βιβλιοθήκες, ο Ιουλιανός κυνηγήθηκε, η Υπατία δολοφονήθηκε από το πλήθος, ενώ ο Ιουστινιανός έκλεισε την περίφημη Φιλοσοφική Σχολή (ευτυχώς, γιατί την έσωσε από τον εκφυλισμό) και αυτό είναι όλο. (Η νεότερη επιστημονική έρευνα, απέδειξε ότι ούτε αυτό το κλείσιμο συνέβη ποτέ). Σύνθημα δηλαδή με την απομόνωση κάποιων ελαχίστων περιστατικών.
Στην ουσία, κανείς από αυτούς δεν αναφέρεται στον Μέγα Βασίλειο, τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο ή άλλους εκκλησιαστικούς Πατέρες, οι όποιοι χρησιμοποίησαν την αρχαία ελληνική σκέψη στην προσπάθεια τους να προσεγγίσουν το θείο. Κανείς τους δεν μιλάει για τους χιλιάδες καλογήρους, οι όποιοι κλεισμένοι στο μοναχικό τους κελί μάτωσαν τα χέρια τους για να αντιγράφουν τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, ώστε να μη χαθεί μια τεράστια προγονική κληρονομιά. Κανείς τους δεν αναφέρεται στις επιμέρους πολιτιστικές εκφάνσεις που αποδεικνύουν την ομαλή αφομοίωση της αρχαίας ελληνικής σκέψης από το Βυζάντιο. Τα παρακάτω επιχειρήματα είναι ενδεικτικά:

α) Ό μητροπολίτης Καισαρείας Αρέθας αγόρασε και παρήγγειλε να αντιγράφουν πολυάριθμα χειρόγραφα ανάμεσα στα όποια ο Ευκλείδης, ο Πλάτωνας, ο Λουκιανός, ο Αριστοτέλης, ο Πίνδαρος καί τόσοι άλλοι.

β) Η αρίθμηση στα σχολεία ακολούθησε το αρχαιοελληνικό σύστημα - καί όχι το λατινικό -, όπου κάθε γράμμα αντιστοιχούσε σε έναν αριθμό, το α στο 1, το β στο 2 κ.λπ.

γ) Στόν 10ο αιώνα στα σχολεία της Κωνσταντινουπόλεως διδάσκονταν ο Όμηρος, η διαλεκτική, οι φιλοσοφικές επιστήμες, η ρητορική, η αστρονομία. Ο μαθητής άρχιζε μαθαίνοντας τη Γραμματική, κατόπιν σχολίαζε τους αρχαίους συγγραφείς, καθώς επίσης μάθαινε στοιχεία της Αρχαίας Ιστορίας, της Γεωγραφίας καί της Μυθολογίας. Διδασκόταν δε πέρα από τον Όμηρο τρεις τραγωδίες του Αισχύλου, τρεις του Σοφοκλή, τρεις του Ευριπίδη, τρεις κωμωδίες του Αριστοφάνη, έργα του Ησιόδου, του Πινδάρου καί του Θεόκριτου (μήπως κυνηγάμε εμείς σήμερα την αρχαιότητα;!).

δ) Η ρητορική ως τέχνη τελειοποιήθηκε στην εποχή του Βυζαντίου. Το 6ο αιώνα μάλιστα στην περιώνυμη Σχολή της Γάζας ο Προκόπιος καλλιέργησε τα πιο καθαρά αττικά ελληνικά σε οποιοδήποτε είδος λόγου.

ε) Στή λογοτεχνική παραγωγή υπάρχουν πολλά σατιρικά έργα εμπνευσμένα από τον Λουκιανό, όπως ο «Φιλόπατρις» ή ο «Τιμαρίων» τον 12ο αιώνα ή κάποιες παραινέσεις προς τους βασιλείς καί παίρνουν αφορμή από την παραίνεση του Δημόνικου του Ισοκράτη.

στ) Οι Καππαδόκες Πατέρες μορφώθηκαν με βάση τη νεοπλατωνική σκέψη. Ο Μάξιμος ο Ομολογητής ήταν βαθύς γνώστης του Αριστοτέλη και έκανε πολλά για να ενισχύσει το νεοπλατωνικό στοιχείο του βυζαντινού μυστικισμού.

ζ) Ας αναφέρουμε ονόματα: Ο Ιωάννης Τζέτζης (12ος αιώνας) συνέταξε σχολιασμούς στον Όμηρο καί τον Ησίοδο, ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης, ο Μάξιμος Πλανούδης, ο Εμμανουήλ Μοσχόπουλος, ο Θωμάς Μάγιστρος, ο Δημήτριος Τρικλίνιος ερμήνευσαν Όμηρο, Θεόκριτο, Ευριπίδη, Αισχύλο καί Σοφοκλή.

η) Οι μαθηματικοί Ευτόκιος (6ος αιώνας) καί ο Ισίδωρος ο Μιλήσιος δημοσίευσαν εκ νέου τις μελέτες του Αρχιμήδη.

θ) Οι απόψεις των Βυζαντινών σχετικά με την οπτική διαμορφώθηκαν από τη σπουδή καί τη μελέτη του Ευκλείδη, του Ήρωνα, του Θεωνά του Αλεξανδρινού καιαπό την «Οπτική» του Πτολεμαίου.

ι) Η κυριότερη συνεισφορά των Βυζαντινών στην ιατρική ήταν η διατήρηση της κλασσικής κληρονομιάς. Για παράδειγμα, ο Ορειβάσιος της Περγάμου στην ιατρική του σύνοψη «Συναγωγαί» κατέγραψε τις απόψεις του Ιπποκράτη και του Γαληνού, διανθισμένη με χωρία από άλλους αρχαίους συγγραφείς. Ο Αέτιος ο Αμιδηνός έγινε διάσημος για το κεφάλαιο οφθαλμολογίας που βασιζόταν στα έργα του Αρχιγένη και του Γαληνού.
Θα μπορούσαμε να καταγράψουμε χιλιάδες λεπτομέρειες και εκατομμύρια στοιχεία τα όποια αποδεικνύουν πως το Βυζάντιο διέσωσε την αρχαιότητα, αλλά δεν το επιτρέπει ο χώρος. Θα μπορούσαμε να αναφερθούμε στη ζωολογία, τη γλυπτική, την εικονογραφία, την υφαντουργία, τα ψηφιδωτά, 
τα υλικά αντικείμενα του πολιτισμού, την καλλιέργεια των καρποφόρων δέντρων, των αμπελιών, των ελαιοδένδρων, οπού οι Βυζαντινοί μελετούσαν τα αρχαία εγχειρίδια, στη ναοδομία κ.λπ. Το Βυζάντιο διατήρησε την αρχαιότητα και δεν την καταδίωξε. Οι αντίθετες απόψεις και ανιστόρητες είναι και επικίνδυνα παραπλανητικές για τον λαό μας. Όσο για το δίλημμα Έλλην ή Ρωμιός, ας μας απαντήσουν όσοι το θέτουν. Ο Κολοκοτρώνης τι ήταν; Και ας σκεφτούν πως ο Κωνσταντίνος Δραγάτσης, ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου, αιτιολογώντας την άρνηση της παράδοσης του στον Μωάμεθ, του είπε περήφανα ότι δεν θα παραδοθούμε διότι «Έλληνες εσμέν». Τελεία και παύλα. Όλα τα άλλα είναι εκ του πονηρού.


ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΚΡΙΒΟΠΟΥΛΟΣ

(Καθημερινή, 16-6-2002)
Ελληνορθόδοξη Παράδοση: Ρίζωμα και προοπτική

Σάββατο, 16 Φεβρουαρίου 2013

Ἀπαντήσεις στίς κατηγορίες ἐναντίον τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης

κώδικας Π.Δ.
Στις ημέρες μας, αγαπητοί μου, μαζί με τα άλλα, γίνεται και αυτό το μεγάλο αμάρτημα, που είναι προδοσία πίστεως: Περιφρονείται και υβρίζεται η Παλαιά Διαθήκη. Το αμάρτημα δε αυτό είναι μεγάλο, γιατί η Παλαιά Διαθήκη είναι η πρώτη θεία Αποκάλυψη. Και η περιφρόνησή της λοιπόν είναι αμάρτημα μεγάλο, είναι μεγαλύτερο από την αίρεση· γιατί, αν το να παρερμηνεύσουμε ένα χωρίο της Αγίας Γραφής και να βγάλουμε από αυτό εσφαλμένη διδασκαλία συνιστά αίρεση, ας φανταστούμε πόσο φοβερό είναι το να διαγράφουμε και να απορρίπτουμε ολόκληρο το πρώτο τμήμα της θείας Αποκαλύψεως, την Παλαιά Διαθήκη. Ασφαλώς δε δεν πρέπει να είμαστε αδιάφοροι στα ακουόμενα και σήμερα εναντίον της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά, κατά το παράδειγμα των αγίων Πατέρων μας, να ομιλούμε και εμείς με προφορικό και γραπτό λόγο για την ιερότητά της, την αναγκαιότητά της στην Εκκλησία μας και την σπουδαιότητά της στην πνευματική μας πορεία.Ας πω προλογικά και το άλλο θλιβερό, ότι δηλαδή υπάρχουν και εκκλησιαζόμενοι Χριστιανοί, οι οποίοι δεν έχουν και αυτοί σωστή έννοια για την Παλαιά Διαθήκη. Το δε ακόμη χειρότερο είναι ότι υπάρχουν και κληρικοί ιεροκήρυκες, οι οποίοι ομιλούν για άλλο Θεό στην Παλαιά Διαθήκη, Θεό οργιζόμενο και κεραυνοβολούντα, και άλλο Θεό στην Καινή Διαθήκη. Έτσι η Παλαιά Διαθήκη πολεμείται και εκ των ένδον διά το αθεολόγητο μερικών ιερωμένων. Στην συνέχεια, με σύντομο όσο μπορώ λόγο, θα απαντήσω στις σπουδαιότερες από τις ακουόμενες κατηγορίες κατά της Παλαιάς Διαθήκης και θα διαλεχθούμε στην συνέχεια και για τις σχετικές περί αυτής άλλες απορίες.
ΑΚΟΥΟΜΕΝΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ
1) Ως πρώτο λεγόμενο περιφρονητικώς προς την Παλαιά Διαθήκη είναι αυτό που λέγουν πολλοί, ότι δεν χρειάζεται να την διαβάζουμε· μας φτάνει η Καινή Διαθήκη. Ας μάθουμε την Καινή Διαθήκη και δεν μας χρειάζεται η Παλαιά.
(α) Τα λόγια αυτά προδίδουν άγνοια όχι μόνο της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά και της Καινής, διότι η αλήθεια είναι ότι δεν μπορεί να σταθεί η Καινή Διαθήκη χωρίς την Παλαιά. Η Παλαιά Διαθήκη είναι η βάση της Καινής. «Προέλαβε την Καινήν η Παλαιά και ηρμήνευσε την Παλαιάν η Καινή», λέγει κάπου ο Χρυσόστομος. Γι’ αυτό εξ άλλου λέγεται Καινή Διαθήκη, επειδή προϋποθέτει υπάρχουσα Παλαιά Διαθήκη.
(β) Η Παλαιά Διαθήκη είναι ό,τι και η Καινή Διαθήκη. Τί είναι η Καινή Διαθήκη; Είναι φάκελλος μαρτυρικών καταθέσεων αυτοπτών και αυτηκόων μαρτύρων περί του Ιησού Χριστού. Αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες είναι οι άγιοι Απόστολοι. Αλλά και η Παλαιά Διαθήκη είναι το ίδιο ακριβώς. Είναι και αυτή φάκελλος μαρτυρικών καταθέσεων αυτοπτών και αυτηκόων μαρτύρων περί του Ιησού Χριστού. Αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες σ’ αυτήν είναι οι Πατριάρχες και οι Προφήτες. Το θέμα και των δύο Διαθηκών είναι το πρόσωπο του Χριστού. Όπως λέγει κάπου ο ιερός Χρυσόστομος, «προέλαβε την Καινήν η Παλαιά και ηρμήνευσε την Παλαιάν η Καινή. Και πολλάκις είπον, ότι δύο Διαθήκαι και δύο παιδίσκαι και δύο αδελφαί τον ένα Δεσπότην δορυφορούσι. Κύριος παρά προφήταις καταγγέλλεται, Χριστός εν Καινή κηρύσσεται. Ου καινά τα καινά, προέλαβε γαρ τα παλαιά. Ουκ εσβέσθη τα παλαιά. ηρμηνεύθη γαρ εν τη Καινή» .
(γ) Πραγματικά, το θέμα της Παλαιάς Διαθήκης είναι το πρόσωπο του Χριστού, του αναμενομένου Μεσσίου. Η Παλαιά Διαθήκη είναι βιβλίο θεοπτιών του Υιού του Θεού ασάρκου έτι όντος. Ο Υιός του Θεού εβιάζετο, τρόπον τινά, πότε να σαρκωθεί και ενεφανίζετο με μορφήν αγγέλου στους δικαίους της Παλαιάς Διαθήκης. Στην Παλαιά Διαθήκη διαβάζουμε για τον «Άγγελο του Κυρίου», Μal’ ak Jahve, όπως λέγεται στο Εβραϊκό, ένα μυστηριώδες Πρόσωπο, το οποίο παρουσιάζεται ως Θεός και ονομάζεται ρητώς Γιαχβέ. Κατά την πατερική ερμηνεία ο Άγγελος του Κυρίου της Παλαιάς Διαθήκης είναι ο Υιός του Θεού, το δεύτερο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, άσαρκος ακόμη και εμφανιζόμενος με την μορφή του αγγέλου. Είναι αυτός που ο προφήτης Ησαΐας (9, 6) καλεί «μεγάλης βουλής άγγελον» ή ο προφήτης Μαλαχίας (3, 1) καλεί «άγγελον της διαθήκης». Είναι ο Ιησούς Χριστός, ο οποίος ονομάζεται άγγελος, επειδή «την πατρικήν ημίν ανήγγειλε βουλήν, κατά την αυτού φωνήν», όπως λέγει ο Θεοδώρητος . Επειδή ο χρόνος δεν επιτρέπει λέγω μόνο συντόμως ότι σε πολλά σημεϊα της Παλαιάς Διαθήκης έχουμε θεοφάνεια του θείου τούτου Όντος, του Αγγέλου του Κυρίου, του Mal’ ak Jahve .
Ὁ Ἅγιος καί ἱερός Αὐγουστίνος 
ἐπίσκοπος Ἰππῶνος
(δ) Πρέπει όμως να πούμε εδώ την μεγάλη μας διαφορά μεταξύ ημών των Ορθοδόξων και των Φραγκολατίνων Παπικών: Ότι δηλαδή, ενώ εμείς οι Ορθόδοξοι, ακολουθούντες την διδασκαλία των αγίων Πατέρων, ερμηνεύουμε ορθώς και το διακηρύσσουμε στην θεία μας λατρεία, ότι οι εμφανίσεις του Αγγέλου του Κυρίου στην Παλαιά Διαθήκη είναι εμφανίσεις του ασάρκου ακόμη Υιού του Θεού, οι Ρωμαιοκαθολικοί, ακολουθούντες την διδασκαλία του ιερού Αυγουστίνου, ερμηνεύουν λανθασμένα ότι ο Άγγελος του Κυρίου της Παλαιάς Διαθήκης (Mal’ ak Jahve) δεν είναι ο άκτιστος Υιός και Λόγος του Θεού, αλλά ένας κτιστός άγγελος. Την αιρετική αυτή διδασκαλία την εισήγαγαν οι Ρωμαιοκαθολικοί στην θεολογία τους και έτσι υποτιμήθηκε σ’ αυτούς η Παλαιά Διαθήκη. Γιατί με αυτή την αιρετική, ξαναλέγω, διδασκαλία τους και με την άλλη αιρετική πάλι διδασκαλία τους, της μη διακρίσεως ουσίας και ενέργειας στον Θεό, η Παλαιά Διαθήκη δεν παρουσιάζεται ως βιβλίο Θεοφανειών, αλλά ως βιβλίο εμφανίσεων ενός κτιστού αγγέλου και εμφανίσεων κτιστών συμβόλων. Η επικρατούσα στον χώρο μας περιφρόνηση προς την Παλαιά Διαθήκη έχει παπική προέλευση, είναι δυτικό φρούτο! Ωσάν παρέκβαση όμως θα ήθελα να πω περί του ιερού Αυγουστίνου ότι είναι άγιος, διότι έτσι τον δέχεται η Εκκλησία, επειδή έπλυνε την ψυχή του με τα δάκρυα της μετανοίας του και επειδή ήταν ταπεινός και ασκητής. Η μεγάλη όμως έλλειψη τού ιερού Αυγουστίνου ήταν το ότι δεν εγνώριζε την ελληνική γλώσσα, παρά μόνο την λατινική. Και αφού δεν εγνώριζε την ελληνική γλώσσα, δεν εγνώριζε την θεολογία των Μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας μας. Γνωρίζουμε δε ότι η σωστή ερμηνεία της Αγίας Γραφής γίνεται με βάση την ερμηνεία των αγίων Πατέρων.
Με τα όσα είπα παραπάνω, ως απάντηση στο λεγόμενο ότι δεν χρειάζεται η μελέτη της Παλαιάς Διαθήκης παρά μόνο της Καινής, θέλω να πω ότι η Παλαιά Διαθήκη πρέπει να ερμηνεύεται χριστολογικά. Την ερμηνεία αυτή της Παλαιάς Διαθήκης τήν έδωσε αυτή η Καινή Διαθήκη, ο Ιησούς Χριστός και οι Απόστολοι. Και με βάση την ερμηνεία αυτή εθεολόγησαν οι άγιοι Πατέρες.
2) Ως άλλη κατηγορία κατά της Παλαιάς Διαθήκης είναι ο λόγος που ακούγεται γι’ αυτήν ότι δεν είναι τάχα ωφέλιμη η ανάγνωσή της, για το ότι περιέχει σκανδαλώδεις διηγήσεις: Για την διήγηση του Αβραάμ, και της Σάρρας στην Αίγυπτο (Γεν. 12,10-20) και του Ισαάκ και της γυναίκας του στα Γέραρα (Γεν. 20,1-18. 26,1-14), όπως ακόμη περισσότερο, για την διήγηση της αιμομιξίας του Λώτ με τις θυγατέρες του (Γεν. 19,30-38) ή του αίσχους των Σοδομιτών (Γεν. 19,1εξ.) και για την σκανδαλώδη πράγματι ιστορία του Ιούδα και της Θάμαρ (Γεν. 38,1-30) κ.ά. Κατανοούμε τις αντιρρήσεις αυτές των αντιφρονούντων και η απάντηση σ’ αυτές είναι μόνο θεολογική. Με την ευκαιρία λέγω ότι η Παλαιά Διαθήκη πρέπει να ερμηνεύεται θεολογικά και ειδικώτερα χριστολογικά, όπως αναπτύξαμε στην προηγούμενη παράγραφο. Εάν την Παλαιά Διαθήκη δεν την ερμηνεύσουμε θεολογικά, συμφωνώ κι εγώ ότι σκανδαλίζει η ανάγνωσή της και δεν πρέπει να την διαβάζουμε. Ως θεολογική απάντηση στην παραπάνω αντίρρηση έχω να πω τα εξής:
(α) Η Παλαιά Διαθήκη παραλαμβάνει τον άνθρωπο πεπτωκότα, πεσμένο δηλαδή στην αμαρτία. Και με τις παραπάνω και άλλες σκανδαλώδεις διηγήσεις, που αναφέρει, του μιλάει στην γλώσσα του, για να τον ανορθώσει σταδιακά. «Της ασθενείας των δεχομένων τους νόμους ην τα λεγόμενα τότε», λέγει ο ιερός Χρυσόστομος για το θέμα που μιλάμε. Και συνεχίζει λέγοντας: «Βλέπουμε για παράδειγμα στην Παλαιά Διαθήκη τον Θεό να δέχεται λατρεία από κνίσσα θυσιών· αυτό είναι πολύ ανάξιο για τον Θεό, αλλά συγκατέβηκε στην ατέλεια των ανθρώπων των χρόνων εκείνων…» . 
Η συμβάσα πτώση των πρωτοπλάστων έφερε τον άνθρωπο σε μία παρά φύση κατάσταση· και από αυτή την παρά φύση κατάσταση η Παλαιά Διαθήκη θέλει να τον φέρει στη κατά φύση, για να τον παραλάβει έπειτα από αυτή την κατάσταση η Καινή Διαθήκη και να τον φέρει στην υπέρ φύση κατάσταση. Έτσι στην αρχή η Παλαιά Διαθήκη παρουσιάζει τον Θεό να επιτρέπει τον γάμο και μεταξύ αδελφών, γιατί δεν μπορούσε να γίνει και διαφορετικά. Αλλά στην συνέχεια η Παλαιά Διαθήκη απαγορεύει την αδελφομιξία, επιτρέπει όμως την πολυγαμία με ξένες προς την οικογένεια γυναίκες. Και έτσι βλέπουμε τον Αβραάμ, κατά τα κρατούντα τότε, να τεκνοποιεί από την Άγαρ, την δούλη της γυναικός του Σάρρας (Γεν. 16,4), αλλά και αργότερα να παίρνει και άλλη γυναίκα, την Χεττούρα, από την οποία μάλιστα γεννάει έξι παιδιά (Γεν.25,1-20). Από την πολυγαμία όμως έπειτα μεταβαίνει η Παλαιά Διαθήκη στην μονογαμία και απ’ αυτήν στην εγκράτεια στον γάμο (Σοφ. Σειρ. 23,6). Και ύστερα από την προηγηθείσα αυτή προπαρασκευή στην εγκράτεια μεταβαίνουμε στην παρθενία, που αποκαλύπτεται κυρίως στην Καινή Διαθήκη. Και η παρθενία είναι πράγματι μία υπέρ φύση κατάσταση .
Στο ερώτημα, λοιπόν, γιατί τα τόσα σκανδαλώδη στην Παλαιά Διαθήκη απαντούμε πρώτον γενικά ότι η Παλαιά Διαθήκη μιλάει για την πτώση (βλ. Γεν. κεφ. 3) και τα οδυνηρά αποτελέσματα της πτώσεως. Η αμαρτία του ανθρώπου έγινε πολύ αμαρτωλή, ας το πω έτσι, έγινε «καθ’ υπερβολήν αμαρτωλός», όπως το λέγει ο απόστολος Παύλος (Ρωμ. 7,13)· και επειδή η Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται στην αμαρτωλή αυτή κατάσταση του ανθρώπου, γι’ αυτό και διαβάζουμε σ’ αυτήν για πτωτικά και σκανδαλώδη πράγματα. Σκοπεύει όμως η Πάλαια Διαθήκη την ανόρθωση του ανθρώπου από την πεσμένη του στην αμαρτία κατάσταση και γι’ αυτό ακριβώς αναφέρει τα πτωτικά και σκανδαλώδη της κατάστασής του αυτής.
(β) Ως μια άλλη, θεολογική πάλι απάντηση, σχετικά με τα «σκανδαλώδη» τα αναφερόμενα στην Παλαιά Διαθήκη έχουμε να πούμε και το εξής: Στην Παλαιά Διαθήκη διακρίνουμε δύο γραμμές, δύο γενεές ανθρώπων, την καλή και την κακή γενεά. Από την αρχή βλέπουμε την διάκριση αυτή: Την καλή γενεά με αρχηγό τον Άβελ και την κακή γενεά με αρχηγό τον Κάϊν. Η μία γενεά μάχεται την άλλη (βλ. Γεν. 3,15). Όταν εμίχθησαν οι δύο αυτές γενεές (Γεν. κεφ. 6) έγινε ο φοβερός κατακλυσμός. 
Ο Θεός θέλει οι άνθρωποι της καλής γενεάς να διατηρηθούν καθαροί, να μην έχουν κοινωνία με τους ανθρώπους της κακής γενεάς. Θέλει το κηπάριό Του να παραμείνει καθαρό, γιατί απ’ αυτό το κηπάριο θα βγει ο ωραίος καρπός, η Παναγία, από την Οποία θα προέλθει ο Μεσσίας. Με βάση αυτό λέγουμε τώρα: Γι’ αυτό στην Παλαιά Διαθήκη αναφέρονται οι θεωρούμενες ως σκανδαλώδεις διηγήσεις για την διάσωση της Σάρρας στην Αίγυπτο από τον μιασμό ή της Σάρρας πάλι και της Ρεβέκκας στα Γέραρρα: Για να φάνει η φροντίδα του Θεού για την διατήρηση της καθαρότητας της μητέρας του λαού, από τον όποιο θα προέλθει ο Μεσσίας. Γι’ αυτό η Χαναναία Θάμαρ το διακινδύνευσε με πολλή θυσία να συλλάβει από τον Ιούδα και να αποκτήσει παιδί απ’ αυτόν (Γεν. 38,1-30): Για να υπαχθεί και αυτή στο ευλογημένο γένος του Αβραάμ, στο οποίο δόθηκαν οι επαγγελίες περί γεννήσεως του Μεσσίου (Γεν. κεφ. 15. 17,19.21). Και για να στιγματισθεί η κακή γενεά, γι’ αυτό η Παλαιά Διαθήκη αναφέρει τις σκανδαλώδεις πάλι διηγήσεις περί της βδελυράς καταγωγής των Μωαβιτών και των Αμμωνιτών από την αιμομιξία του Λώτ με τις θυγατέρες του (Γεν. 19,30-38)· ή μνημονεύει άλλα κακόφημα περί του Ησαύ (Γεν. 26,34-35. 25, 29-34), για να φανεί και να τονισθεί ότι δικαίως αποκόπτονται αυτοί από την καλή γραμμή, από την οποία θα προέλθει ο Μεσσίας.
3) Άλλο, ιδιαίτερα λεγόμενο από τους αρχαιολάτρες Έλληνες εναντίον της Παλαιάς Διαθήκης, είναι ότι αυτή φαίνεται σαν μία ιστορία του εβραϊκού λαού και ότι ο Θεός ως να ταυτίζεται με τον λαό του Ισραήλ και να μην ενδιαφέρεται για τα άλλα έθνη. Και είναι ανάξιο, λοιπόν, λέγουν αυτοί, για τους απογόνους ενδόξων ηρωικών προγόνων, είναι ανάξιο, λέγουν, να θεωρούν ως ιερό τους κείμενο την Παλαιά Διαθήκη, η οποία παρουσιάζει τον Ισραήλ ως εκλεκτό λαό του Θεού. Και είναι ανάξιο, πάλι λέγουν αυτοί, για τον Έλληνα, τον μαθητή του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, να ονομάζει τους Πατριάρχες Αβραάμ, Ισαάκ και Ιακώβ ως «προπάτορές του»! Από εθνικιστικό, δηλαδή, κυρίως λόγο απορρίπτεται η Παλαιά Διαθήκη στον χώρο μας και στις ημέρες μας.
(α) Και πάλι το λάθος εδώ, όπως στις προηγούμενες δύο περιπτώσεις, είναι θεολογικό. Κατά πρώτον έχουμε να πούμε ότι το παν είναι η θέωση, το να βρούμε δηλαδή στην ζωή μας τον Θεό και να ενωθούμε μαζί Του. Και η θέωση υπερβαίνει την φύση και δεν έχει καμμιά σχέση με εθνικό σωβινισμό. Ο Θεός δεν κάνει γεωγραφία και επιφαίνεται σε οποιονδήποτε τον ζητήσει με καθαρή καρδιά (βλ. Πράξ. 2,9-21). Η Παναγία ήταν μία Εβραιοπούλα. Και όμως γι’ Αυτήν την Εβραιοπούλα εργαζόταν όλη η προ Χριστού εποχή, για να γεννηθεί δηλαδή η κατάλληλη γυναίκα, που θα γίνει Μητέρα του Μεσσίου. Αυτήν εξέλεξε ο Θεός για Μητέρα του ενανθρωπήσαντος Υιού Του. Τί, λοιπόν; Δεν θα δεχθούμε την Παναγία μας, επειδή δεν ήταν Ελληνίδα, αλλά ήταν Εβραία την καταγωγή; Και αν ήταν Ελληνίδα δεν θα έπρεπε να δεχθεί την Παναγία ο Γάλλος ορθόδοξος, επειδή ήταν Ελληνίδα και όχι Γαλλίδα; Και ο απόστολος Παύλος πάλι ήταν και αυτός Εβραίος. Θα απορρίψουμε, λοιπόν, και τον μέγαν Απόστολο, επειδή δεν ήταν Έλληνας;
(β) Κατά δεύτερον όμως έχουμε να πούμε ότι σ’ αυτήν την Παλαιά Διαθήκη ο Θεός παρουσιάζεται ως παγκόσμιος και προνόων υπέρ όλου του κόσμου, χωρίς να έχει καμμία ιδιαίτερη προτίμηση προς τον εβραϊκό λαό. Ο προφήτης Αμώς αρνείται στον Ισραήλ να νομίσει ότι έχει κάποιο ιδιαίτερο προνόμιο από τον Θεό, γι’ αυτό και σ’ αυτήν την έξοδό του από την Αίγυπτο, για την οποία τόσο πολύ αυτός εκαυχάτο, δεν της δίνει ο προφήτης καμμία ιδιαίτερη σημασία και την θέτει παράλληλη προς την έξοδο των Φιλισταίων από την Κιαφθώρ και των Αραμαίων από την Κηρ. Ο προφήτης παρουσιάζει τον Θεό να λέγει στους Ισραηλίτες: «Δεν μου είστε ως οι Αιθίοπες σεις, τέκνα του Ισραήλ; Δεν εξήγαγα τον Ισραήλ από την Αίγυπτο και τους Φιλισταίους από την Κιαφθώρ και τους Αραμαίους από την Κηρ;» (Αμ. 9,7). Και το προνόμιο της εκλογής του Ισραήλ δεν σημαίνει ότι αυτός έχει ιδιαίτερα υπέρ τα άλλα έθνη δικαιώματα, αλλά σημαίνει την ιδιαίτερη υποχρέωσή του να τελεί το αγαθό· και επειδή αυτό δεν γίνεται, γι’ αυτό θα τιμωρηθεί και περισσότερο. Ο Θεός λέγει πάλι στους Ισραηλίτες: «Μόνο εσάς εξέλεξα από όλες τις φυλές της γης,αλλά γι’ αυτό θα τιμωρήσω όλες τις αμαρτίες σας» (Αμ. 3,2).
(γ) Είναι αλήθεια ότι ο Ισραήλ έπαθε την πλάνη να ταυτίσει τον Γιαχβέ με το έθνος του, και πίστευσε ότι ο Θεός ενδιαφέρεται μόνο γι’ αυτόν αδιαφορών για τα άλλα έθνη. Αυτήν την πλάνη την επολέμησαν σφοδρότατα οι προφήτες. Αλλά από όλους τους για την παγκοσμιότητα του Θεού προφητικούς λόγους, πιο ισχυρός και δυνατός, είναι εκείνη η ωραία διήγηση περί του προφήτου Ιωνά, γραμμένη από έναν άγνωστο συγγραφέα της προφητικής σχολής. Στην διήγησή του αύτη ο ιερός συγγραφεύς παρουσιάζει τον Θεό να ενδιαφέρεται για την σωτηρία και των πολύ πέραν των Ισραηλιτών και εθνικών ευρισκομένων Νινευϊτών. Και μάλιστα η διήγησή του παρουσιάζει και αυτόν τον προφήτη Ιωνά να είναι δέσμιος της αντιλήψεως ότι τα άλλα έθνη, εκτός του Ισραήλ, είναι βδελυκτά και ότι ο Γιαχβέ είναι Θεός του Ισραήλ μόνο· γι’ αυτό και αντιλέγει στο θείο κέλευσμα και αρνείται και δεν θέλει να πορευθεί στην Νινευΐ. Αλλά η διήγηση κατακλείεται με το μάθημα ότι οι εθνικοί Νινευΐτες ήταν καλύτεροι από τους Ισραηλίτες και υπήκουσαν στο κήρυγμα του προφήτου Ιωνά και εσώθησαν. Τον δε Μεσσία η Παλαιά Διαθήκη τον εμφανίζει και αυτόν ως παγκοσμία προσωπικότητα, γι’ αυτό και τον παρουσιάζει ως προσδοκία όλων των εθνών και παριστά να αποτεί¬νεται προς ολόκληρο τον κόσμο μέχρις αυτών των απωτάτων νήσων (Γεν. 49, 10. Ησ. 42,4. 49,1).
Ὁ Ἅγιος Προφήτης Μωυσῆς ὁ Θεόπτης
4) Άλλο λεγόμενο εναντίον της Παλαιάς Διαθήκης είναι ότι παρουσιάζει τον Θεό ως αρχηγό πολέμου και μάλιστα πολεμούντος υπέρ του Ισραήλ. Γι’ αυτό απαντούμε ότι το πράγμα έχει αυτή την απλή και φυσική του ερμηνεία: Μας είναι γνωστό ότι ο Μωυσής κλήθηκε από τον Θεό για να απελευθερώσει τον Ισραήλ από την Αίγυπτο. Το έργο αυτό, το να εμψυχώσει, δηλαδή, κανείς έναν τόσο ταλαιπωρηθέντα επί αιώνες λαό και να τον πείσει να τολμήσει την φυγή του από την χώρα της τυραννίας του και να αποφασίσει να βαδίσει μακρά και σκληρά οδό διά μέσου χωρών άλλων ισχυρών λαών, για να εγκατασταθεί στην δική του χώρα, την χώρα των πατέρων του, την Χαναάν, αυτό το έργο, λέγω, δεν ήταν καθόλου εύκολο. Αλλά ο Μωυσής αποδείχθηκε ευφυέστατος και ικανώτατος ηγέτης λαού και τον έπεισε να το τολμήσει. Αυτόν τον υπόδουλο λαό, που είχε μεν κοινή καταγωγή, αλλά αποτελείτο από διάφορες σκορπισμένες φυλές, πέτυχε ο Μωυσης να τον συνενώσει και να του δημιουργήσει την συνείδηση της εθνικής του ενότητος με την πίστη στον ίδιο Θεό, τον Θεό των πατέρων του (Έξ. 3,6.13. 15-16)) και με την κοινή νομοθεσία. Με την θρησκεία, δηλαδή, ο Μωυσής πέτυχε την ενότητα του υποδούλου έθνους του και την εξέγερσή του για απελευθερωτικό αγώνα. Αυτόν τον Θεό ο Μωυσης, τον Θεό Γιαχβέ (Έξ. 3,14), τον Θεό των πατέρων τους Αβραάμ, Ισαάκ και Ιακώβ (Έξ. 3.6.13.15-16), από αίτημα της ιστορικής αυτής ανάγκης, για την συνένωση, δηλαδή, του υποδούλου ισραηλιτικού λαού και για την πίστη του στην απελευθέρωσή του, αυτόν τον Θεό, λέγω, ο Μωυσης τον ανεκήρυξε σε εθνικό Θεό του Ισραήλ. Και ασφαλώς από τώρα, με την ανακήρυξη αυτή, ο μεν Γιαχβέ λέγεται καταχρηστικώς ότι είναι «Θεός του Ισραήλ», ο δε Ισραήλ λέγεται ότι είναι «λαός του Θεού» (Έξ. 3,6-7.10. 5,1.3. 6,7. 8, 12. 20,2 κ.ά.). Έτσι και εμείς για τον ίδιο λόγο κατά τους εθνικούς μας αγώνες για την ελευθερία μας ονομάσαμε την Παναγία μας « Υπέρμαχο Στρατηγό»!. Η πίστη δε αυτή του Ισραήλ στον εθνικό, όπως τον θεωρούσε, Θεό του τού ενέπνεε την πεποίθηση για νικηφόρο έκβαση του απελευθερωτικού του αγώνα. Γιατί ο Θεός του είναι αυτός που είδε την κάκωσή του (Έξ. 3.7)· και είναι Θεός που τον εξελάμβανε ως αόρατο αρχηγό του (Έξ. 14,14). Έτσι, κατά την Μωσαϊκή περίοδο, ο Θεός προσέλαβε πολεμικό χαρακτήρα, που δεν είχε κατά την προηγούμενη πατριαρχική εποχή. Έτσι πάλι οι πόλεμοι του Ισραήλ χαρακτηρίζονται τώρα ως «πόλεμοι του Γιαχβέ» (Αριθμ. 2,14. Α΄ Βασ. 18.17) , και οι εχθροί του Ισραήλ χαρακτηρίζονται εχθροί του Γιαχβέ (Α΄ Βασ. 30,26). Όχι ότι πραγματικά ο Θεός κάνει πολέμους και εχθρεύεται ανθρώπους, γιατί ο Θεός είναι αγάπη και δεν εχθρεύεται κανένα έθνος, αλλά λέγονται οι εκφράσεις αυτές έτσι από την πλευρά του Ισραήλ από εθνική υπερηφάνεια. Ο Θεός θεωρείται από τον Ισραήλ να παρευρίσκεται αοράτως στις μάχες του, γι’ αυτό και σ’ Αυτόν αποδιδόταν η νίκη (Κριτ. 5,4). Ακόμη περισσότερο το χωρίο Έξ. 15,3 χαρακτηρίζει με υπερηφάνεια τον Γιαχβέ «άνδρα πολέμου» (κατά το Εβραϊκό), το δε Εξ. 7,4 χαρακτηρίζει τον ισραηλιτικό στρατό «στρατό του Γιαχβέ» (κατά το Εβραϊκό). Ακριβώς δε λόγω της θεωρουμένης παρουσίας του Γιαχβέ στις μάχες και το στρατόπεδο έπρεπε αυτό να είναι καθαρό από κάθε μολυσμό (βλ. Αριθμ. 5.1 εξ.)· αλλά και οι πολεμιστές υπεβάλλοντο σε εξαγνισμό (κατά το Α’ Βασ.14,2-4 προηγείτο νηστεία) και όλο το διάστημα του πολέμου απέφευγαν κάθε τι που θα τους εμόλυνε (βλ. Β’ Βασ. 1 1,10-1 1) .
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
(α) Δεν θα μπορούσαν να περιφρονήσουν την Παλαιά Διαθήκη οι καταφρονητές της, αν εγνώριζαν το ωραίο της και βαθύ περιεχόμενο, την νόστιμη θεολογία της και τα ωραία της διδάγματα. Γι’ αυτό όσοι ομιλούν περιφρονητικά για την Παλαιά Διαθήκη προδίδουν την άγνοιά τους ως προς το περιεχόμενό της, προδίδουν ότι δεν την έχουν διαβάσει ή αν την διάβασαν δεν την εννόησαν. Τέτοια υψηλή διδασκαλία, σαν κι αυτή που βρίσκουμε στις ιερές σελίδες της Παλαιάς Διαθήκης, δεν θα βρούμε σε κανένα εξωβιβλικό κείμενο, ούτε, εννοείται, και στα κείμενα των Ελλήνων φιλοσόφων. Και αυτό βεβαίως έχει την ερμηνεία του: Τα κείμενα των φιλοσόφων αυτών είναι του ανθρωπίνου νου δημιουργήματα, η δε διδασκαλία των ιερών συγγραφέων της Παλαιάς Διαθήκης είναι αποκάλυψη Θεού, είναι το «Τάδε λέγει Κύριος»! Για παράδειγμα, πώς να εξηγήσουμε την υψηλή θεολογία του τσοπάνου προφήτου Αμώς; Από τον ίδιο τον εαυτό του δεν μπορούμε να εξηγήσουμε το φαινόμενο ένας Εβραίος βοσκός να παρουσιάζει τέτοια σοφία, σοφία που δεν την έχει ο Σωκράτης και ο Πλάτων , γιατί ο ίδιος ο Αμώς ήταν αγράμματος . Από το περιβάλλον του πάλι δεν μπορούμε να ερμηνεύσουμε την θεολογία του Αμώς, γιατί σε κανένα έξω από το Ισραήλ κείμενο της τότε εποχής (8ος αιών) δεν συναντούμε τέτοια διδασκαλία. Κατ’ ανάγκη θα πρέπει να δεχθούμε ότι η σοφία του προφήτου είναι αποκάλυψη Θεού.
(β) Θα μας έφερε πολύ μακρυά ο λόγος, αν θα θέλαμε να μιλήσουμε εδώ, έστω και με πολλή γενικότητα, για την ωραία και υψηλή θεολογία της Παλαιάς Διαθήκης, που αγνοούν οι καταφρονητές της· αν παρουσιάζαμε μόνο από την θεολογία της την περί προόδου της αμαρτίας διδασκαλία της Παλαιάς Διαθήκης, όπου στο καταφρονούμενο αυτό ιερώτατο βιβλίο φαίνεται το σωτηριολογικό σχέδιο του Θεού για την σωτηρία όχι του Ισραήλ μόνο, αλλά όλου του κόσμου, για να νοήσουμε εκείνον τον φοβερό λόγο του αποστόλου Παύλου: «Συνέκλεισεν ο Θεός τους πάντας εις απείθειαν, ίνα τους πάντας ελεήση» (Ρωμ. 11, 32).
Γενικώς αναφερόμενοι στο περιεχόμενο της Παλαιάς Διαθήκης λέγομε ότι έχει αυτά τα τρία:
α) Το εκπληρούμενον. Είναι οι τύποι της και οι προφητείες της περί του Μεσσίου που εκπληρώθηκαν στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού με την σάρκωσή του στον κόσμο,
β) Το συμπληρούμενον. Είναι η περί πίστεως και ηθικής διδασκαλία της, την οποίαν ο Χριστός όχι μόνον δεν κατήργησε, αλλά «και σφόδρα επέτεινε». (Χρυσόστομος) δηλαδή συνεπλήρωσε.
γ) Το καταργούμενον. Είναι οι αυστηρές τελετουργικές διατάξεις του Νόμου, οι οποίες δόθηκαν ειδικά για τον ιουδαϊκό λαό για την σκληρότητά του και παχυλότητά του, όπως είπαμε, για τις οποίες όμως πρέπει να επαινέσουμε την Παλαιά Διαθήκη, γιατί «τους (Εβραίους) προς τοσαύτην κατενεχθεντας κακίαν ηδυνήθη διά της οικείας σφοδρότητος απαλλάξαι της πονηρίας, μαλάξαι τε και ποιήσαι καταπειθείς τη χάριτι και προς την της Καινής οδηγήσαι φιλοσοφίαν» (Χρυσόστομος. ΜPG. 5 1. 287).
(δ) Θέλοντας εν κατακλείδι να παρουσιάσω κάτι μόνο από την υψηλή διδασκαλία της Παλαιάς Διαθήκης, σαν ορεκτικό προς μελέτη της, προτίμησα την περικοπή Μιχ. 6,6-8. Οι άνθρωποι της εποχής του προφήτου Μιχαίου (8ος αιών) αναζη¬τούσαν μεν τον Θεό, αλλά δεν είχαν σωστή έννοια Θεού. Και ενόμιζαν ότι ο Θεός ευαρεστείται με παχυλές θυσίες κριών και μόσχων και με προσφορές ελαίου ή —το ακόμη πολύ χειρότερο— για την άφεση των αμαρτιών τους ενόμιζαν ότι πρέπει να θυσιάσουν το πρωτότοκο παιδί τους. Και ερωτούν, λοιπόν, τον προφήτη Μιχαία: (6,6) Με τί πρέπει να παρουσιασθώ στον Γιαχβέ, να προσκυνήσω τον ύψιστο Θεό; Πρέπει να παρουσιασθώ με ολοκαυτώματα, με ενιαυσίους μόσχους; 7 Ευαρεστείται ο Θεός σε χιλιάδες κριών και σε μυριάδες ποταμούς ελαίου; Πρέπει να προσφέρω τον πρωτότοκο μου για την αμαρτία μου, το γέννημα του σώματός μου για την ανομία της ψυχής μου; Στα εναγώνια αυτά ερωτήματα των ανθρώπων της εποχής του, για το πως ο άνθρωπος θα βρει τον Θεό και θα τον ευαρεστήσει, ο προφήτης Μιχαίας απαντά: 8 Σου αναγγέλθηκε, άνθρωπε, τί είναι καλό και τί ο Γιαχβέ ζητάει από σένα. Τίποτε άλλο, παρά δικαιοσύνη και αγάπη να εξασκείς και να πορεύεσαι ταπεινόφρονα προς τον Θεό σου! Η απάντηση αυτή του προφήτου Μιχαία είναι ύψος! Είναι η ουσία της θρησκείας! Θρησκεία, κατά τον αθάνατο αυτό στίχο της Παλαιάς Διαθήκης, του Μιχ. 6,8, είναι αυτά τα τρία: 
α) Να είμαστε δίκαιοι προς όλους τους ανθρώπους· 
β) να αγαπάμε όλους· και 
γ) να φερόμαστε με ευλάβεια απέναντι του Θεού μας.
Ας προσέξουμε ότι ο προφήτης στην απάντησή του είπε το: «Σου αναγγέλθηκε, άνθρωπε, τί είναι καλό και τί ο Γιαχβέ ζητάει από σένα». Πραγματικά αυτά τα τρία που λέγει εδώ ο προφήτης στον ερωτώντα αυτόν λαό, του τα είχαν πει και οι προηγούμενοι από αυτόν προφήτες, γι’ αυτό ο προφήτης μας λέγει «σου αναγγέλ¬θηκε, άνθρωπε». Πριν από τον προφήτη Μιχαία προφήτες με γραπτά κείμενα ήταν ο προφήτης Αμώς πρώτα, ο οποίος ετόνισε πολύ την δικαιοσύνη (βλ. Αμ. 2,6 εξ. 5,11· 4,1 έξ. 3, 10· 5,7.10.12.15 κ.ά.)· έπειτα έχουμε τον προφήτη Ωσηέ, που εκήρυξε τον Θεό ως αγάπη και παρουσιάζει τον Θεό να λέγει εκείνον τον αθάνατο λόγο στους τυφλούς Ισραηλίτες της εποχής του, που ζητούσαν και αυτοί να βρουν τον Θεό με παχυλές θυσίες: «Αγάπη θέλω και όχι θυσίες, γνώση Θεού και όχι ολοκαυτώματα» (Ωσ. 6, 6)· και μετά τον Ωσηέ έχουμε χρονολογικώς τον προφήτη Ησαΐα, ο οποίος κήρυξε τον Θεό ως «καδώς», δηλαδή, ως «άγιον», με την έννοια του παντοκράτορος, έναντι του Οποίου ο άνθρωπος πρέπει να αισθάνεται δέος, ταπείνωση και ευλάβεια και να υπακούει στο θέλημά Του (Ησ. 6,3.5. 2,10. 8,11 έξ. 30,15. κ.ά.).Ο προφήτης Μιχαίας αποδεικνύεται ένας καλός μαθητής των προηγουμένων τριών διδασκάλων του προφητών και σε ένα λόγο του συνάπτει την ουσιαστική τους διδασκαλία γράφοντας τον υπέροχο πράγματι 6,8 στίχο του βιβλίου του. Αλλά, τελειώνοντας τον πενιχρό μας εδώ λόγο περί της Παλαιάς Διαθήκης, ας ακούσουμε τον μακαριστό Διδάσκαλό μας Βασίλειο Βέλλα σχολιάζοντα τον στίχο μας Μιχ. 6.8, τον λόγο του προφήτου ότι την θρησκεία την αποτελούν τα τρία αυτά: Δικαιοσύνη, αγάπη και ευλάβεια προς τον Θεό:
«Βεβαίως νέον τι τα τρία ταύτα σημεία δεν αποτελούν. Ο ίδιος δε ο προφήτης διά της φράσεως “σου ανηγγέλθη”, αναφερομένης εις τον προηγούμενον χρόνον και προφανώς εις την διδασκαλίαν των προηγηθέντων προφητών, υποδηλοί ότι δεν διατυποί νέον τι. Το πρωτότυπον όμως, το νέον, έγκειται εν τη συνενώσει των τριών τούτων σημείων. Από της απόψεως μόνον ταύτης δύναται να θεωρηθή ο Μιχαίας ως ο μεγαλύτερος των προφητών του Η΄αιώνος, διότι συνενοί και συγκεντροί την διδασκαλίαν πάντων των προηγηθέντων προφητών. Ο στίχος ούτος αποτελεί πράγματι την ανωτάτην βαθμίδα της προφητικής διδασκαλίας του Η΄ αιώνος. Διατυπούται σαφώς ενταύθα θρησκεία καθαρώς πνευματική, θεμελιουμένη επί ασαλεύτων βάσεων. Εδώ πράγματι αναπνέει κανείς εν τω μέσω της ζοφεράς και αποπνικτικής πνευματικής και θρησκευτικής ατμοσφαίρας σύμπαντος του περιοίκου προς τον Ισραήλ αρχαίου τότε κόσμου τον ζείδωρον της αληθούς θρησκείας αέρα και από των υπερυψήλων τούτων προφητικών κορυφών διαβλέπει εις τον καθαρόν πλέον ουρανόν την προς τον αληθή Θεόν οδόν. Μάτην εις τας διαφόρους θρησκείας και τας θρησκευτικάς φιλολογίας της τότε εποχής αναζητούμεν έστω και πενιχρόν τι παράλληλον χωρίον προς τον στίχον τούτον του Μιχαίου. Ο στίχος ούτος παραμένει ως μοναδικός και παραμένει πάντοτε με αναλλοίωτον κάλλος, με ακατάβλητον δύναμιν, με κύρος απρόσβλητον» (Θρη¬σκευτικαί Προσωπικότητες της Π.Δ., σελ. 325.326).
Ως συμπέρασμα της παρούσης ταπεινής μου εισηγήσεως είναι αυτός ο λόγος του αγίου Ιωάννου τού Χρυσοστόμου: «Το γαρ αυτό Πνεύμα και τα εν τη Παλαιά και τα εν τη Καινή πάντα ωκονόμει, ει και διαφόρως. Διά τούτο και Παύλος έλεγεν “Έχοντες το αυτό Πνεύμα της πίστεως”» (ΜΡG. 51,287).

Παλαιά Διαθήκη   Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως  Ιερεμίας (Φούντας)
(Εισήγησις εις το Θεολογικόν Συνέδριον του Ιερού Ναού Αγίας Παρασκευής Αττικής περί τής Παλαιάς Διαθήκης την 12η Φεβρουαρίου 2012).